10 Lưu ý sau phẫu thuật mắt: Những dấu hiệu quan trọng không nên bỏ qua

Phẫu thuật mắt có thể giúp cải thiện thị lực và điều trị nhiều bệnh lý nhãn khoa. Tuy nhiên, kết quả điều trị không chỉ phụ thuộc vào ca phẫu thuật mà còn ở quá trình chăm sóc và theo dõi sau đó. Trong những ngày đầu, một số biểu hiện như cộm mắt, chảy nước mắt, hơi đỏ hoặc nhìn mờ có thể xuất hiện và thường giảm dần khi mắt hồi phục.

Điều quan trọng là người bệnh cần biết đâu là biểu hiện có thể gặp trong quá trình lành thương và đâu là dấu hiệu bất thường cần được bác sĩ kiểm tra sớm. Mỗi phương pháp phẫu thuật có thời gian hồi phục khác nhau. Vì vậy, hướng dẫn cụ thể của bác sĩ điều trị luôn được ưu tiên. Tuy nhiên, có một số dấu hiệu chung mà mọi bệnh nhân nên biết.

1. Theo dõi thị lực mỗi ngày

Thị lực là một trong những chỉ dấu quan trọng nhất để đánh giá quá trình hồi phục. Sau phẫu thuật, thị lực có thể chưa ổn định ngay và đôi khi còn mờ trong thời gian đầu. Tuy nhiên, xu hướng chung nên là mắt dần dễ chịu hơn và khả năng nhìn được cải thiện theo hướng mà bác sĩ đã tư vấn.

Người bệnh cần đặc biệt lưu ý nếu:

• Thị lực giảm đột ngột hoặc giảm rõ rệt so với trước đó.
• Đang nhìn tốt hơn nhưng sau đó thị lực lại xấu đi.
• Xuất hiện vùng tối, bóng đen hoặc cảm giác như có màn che trước mắt.
• Hình ảnh bị méo hoặc biến dạng bất thường.
• Nhìn mờ đi kèm đau, đỏ mắt hoặc tiết dịch bất thường.

Giảm thị lực sau phẫu thuật có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó có những biến chứng cần được xử trí sớm. Vì vậy, không nên tự chờ đợi nếu thị lực đang xấu đi thay vì cải thiện.

2. Đau mắt: hãy chú ý mức độ và diễn biến 

Cảm giác cộm, xốn, khô mắt hoặc khó chịu nhẹ có thể xuất hiện sau một số thủ thuật. Mức độ và thời gian kéo dài phụ thuộc vào phương pháp phẫu thuật. Tuy nhiên, đau dữ dội hoặc đau ngày càng tăng là dấu hiệu không nên bỏ qua.

Bệnh nhân cần đặc biệt lưu ý khi:

• Đau nhiều hoặc đau tăng nhanh.
• Đau không giảm theo hướng dẫn điều trị.
• Đau đi kèm giảm thị lực.
• Đau kèm đỏ mắt rõ rệt.
• Đau kèm nhạy cảm ánh sáng nghiêm trọng.

Trong trường hợp đau mắt kết hợp với giảm thị lực hoặc tình trạng mắt xấu đi nhanh chóng, không nên chờ đến lịch tái khám tiếp theo.

3. Mắt đỏ: khi nào bình thường? khi nào đáng lo?

Sau phẫu thuật, mắt có thể đỏ nhẹ do phản ứng của mô với quá trình can thiệp. Một số bệnh nhân, đặc biệt sau các thủ thuật nội nhãn, có thể xuất hiện vùng xuất huyết dưới kết mạc khiến lòng trắng mắt đỏ rõ. Tuy nhiên, bệnh nhân nên theo dõi xu hướng của tình trạng đỏ mắt.

Nếu mắt dần bớt đỏ và dễ chịu hơn, đây thường là diễn biến tích cực. Ngược lại, bệnh nhân cần liên hệ bác sĩ để được kiểm tra nếu: 

Mắt ngày càng đỏ → đau tăng → thị lực giảm

Đây không còn là biểu hiện nên tự theo dõi tại nhà mà có thể là dấu hiệu của nhiễm trùng hoặc biến chứng hậu phẫu khác.

Nguồn: Báo Sức khoẻ & Đời sống

4. Chú ý dịch tiết bất thường

Một chút nước mắt hoặc cảm giác mắt ướt có thể xuất hiện sau phẫu thuật. Tuy nhiên, nếu mắt xuất hiện dịch tiết đặc, dính hoặc có mủ, đặc biệt khi đi kèm đỏ mắt, đau hoặc nhìn mờ, người bệnh cần liên hệ bác sĩ. Dịch tiết tăng lên cùng các triệu chứng viêm có thể là dấu hiệu nhiễm trùng và cần được đánh giá sớm.

Lưu ý: không tự ý sử dụng thuốc kháng sinh hoặc thuốc nhỏ mắt khác nếu chưa được chỉ định.

5. Ruồi bay và chớp sáng: dấu hiệu cần đặc biệt cảnh báo

Một số thay đổi trong tầm nhìn có thể xuất hiện sau phẫu thuật. Tuy nhiên, ruồi bay mới xuất hiện đột ngột hoặc tăng nhanh, đặc biệt khi đi kèm chớp sáng, là dấu hiệu cần được kiểm tra.

Bệnh nhân cũng cần chú ý nếu nhìn thấy:

• Nhiều chấm đen hoặc đường ngoằn ngoèo xuất hiện đột ngột.
• Các tia sáng lóe lên ở vùng ngoại vi.
• Một vùng tối xuất hiện trong tầm nhìn.
• Cảm giác như có một tấm màn hoặc bóng đen che một phần thị trường.

Những triệu chứng này có thể liên quan đến các vấn đề ở võng mạc, bao gồm rách hoặc bong võng mạc. Đây là tình huống cần khám mắt khẩn cấp, không nên chờ đến lịch tái khám thông thường.

6. Những thay đổi có thể gặp sau từng loại phẫu thuật

Không phải tất cả các ca phẫu thuật mắt đều có cùng quá trình hồi phục. Bệnh nhân cần biết loại phẫu thuật mình đã thực hiện và những triệu chứng nào có thể xảy ra trong giai đoạn hậu phẫu.

Phẫu thuật đục thủy tinh thể

Sau phẫu thuật đục thủy tinh thể, một số bệnh nhân có thể gặp nhìn mờ nhẹ, chói sáng, cảm giác cộm hoặc đỏ mắt trong thời gian đầu. Tuy nhiên, thị lực giảm đột ngột, đau mắt nhiều, đỏ mắt tăng hoặc xuất hiện dịch tiết bất thường cần được kiểm tra sớm.

Ngoài ra, nếu thị lực giảm sau một thời gian đã hồi phục tốt, bệnh nhân cũng nên liên hệ bác sĩ thay vì tự cho rằng đó là thay đổi thị lực thông thường.

Phẫu thuật khúc xạ LASIK, Femto-LASIK hoặc SMILE

Sau phẫu thuật khúc xạ, khô mắt, chói sáng, quầng sáng quanh nguồn sáng hoặc dao động thị lực có thể xuất hiện trong giai đoạn đầu và thường được bác sĩ hướng dẫn theo dõi. Bệnh nhân cần liên hệ cơ sở điều trị nếu xuất hiện đau tăng bất thường, thị lực giảm rõ rệt, đỏ mắt hoặc tiết dịch bất thường, các triệu chứng mới xuất hiện và diễn tiến nhanh. Việc tái khám đúng lịch đặc biệt quan trọng để bác sĩ đánh giá bề mặt giác mạc và quá trình hồi phục.

Phẫu thuật võng mạc

Với các phẫu thuật liên quan đến võng mạc, quá trình hồi phục có thể kéo dài hơn và hướng dẫn chăm sóc thường cụ thể hơn. Nếu bác sĩ yêu cầu duy trì một tư thế đầu nhất định, bệnh nhân cần tuân thủ nghiêm ngặt. 

Một số trường hợp có sử dụng khí hoặc dầu nội nhãn cũng có những lưu ý riêng về di chuyển bằng máy bay và gây mê. Bệnh nhân phải hỏi bác sĩ trước khi bay sau phẫu thuật võng mạc nếu trong mắt có khí. Đây là điểm đặc biệt quan trọng đối với bệnh nhân quốc tế có kế hoạch trở về nước bằng đường hàng không.

Phẫu thuật glaucoma

Sau phẫu thuật glaucoma, bệnh nhân cần tuân thủ lịch kiểm tra nhãn áp và sử dụng thuốc theo đúng chỉ định. Đau mắt, giảm thị lực, đỏ mắt nhiều hoặc các triệu chứng bất thường xuất hiện sau mổ cần được thông báo cho bác sĩ. Không nên tự điều chỉnh thuốc glaucoma chỉ dựa trên cảm giác chủ quan.

7. Theo dõi các thay đổi bất thường khác

Ngoài thị lực, đau và đỏ mắt, người bệnh cũng nên chú ý đến những thay đổi như:

• Sưng mí mắt tăng nhanh.
• Nhạy cảm với ánh sáng ngày càng nhiều.
• Chảy nước mắt nhiều bất thường.
• Đau khi vận động mắt.
• Các triệu chứng toàn thân như sốt, mệt mỏi hoặc buồn nôn đi kèm tình trạng mắt bất thường.

Những biểu hiện này không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với biến chứng nghiêm trọng, nhưng nếu xuất hiện đột ngột hoặc tiến triển nhanh, người bệnh nên thông báo cho bác sĩ thay vì tự điều trị.

8. Tuân thủ lịch tái khám, ngay cả khi mắt không có triệu chứng

Một sai lầm thường gặp là chỉ đi khám khi cảm thấy mắt có vấn đề. Trên thực tế, các buổi tái khám sau phẫu thuật giúp bác sĩ kiểm tra quá trình lành thương và phát hiện những thay đổi mà người bệnh không thể tự nhận biết.

Tùy loại phẫu thuật, bác sĩ có thể kiểm tra thị lực, tình trạng vết mổ, phản ứng viêm, giác mạc, võng mạc hoặc các chỉ số khác như nhãn áp. Lịch tái khám không giống nhau ở mọi loại phẫu thuật và cần được thực hiện theo chỉ định của bác sĩ điều trị.

9. Không tự ý thay đổi cách dùng thuốc nhỏ mắt

Sau phẫu thuật, bệnh nhân có thể được kê một hoặc nhiều loại thuốc nhỏ mắt. Mỗi loại có mục đích và thời gian sử dụng khác nhau.

Đối với bệnh nhân quốc tế, đặc biệt cần lưu ý:

• Không tự ý ngừng thuốc khi cảm thấy mắt đã tốt hơn.
• Không tự tăng hoặc giảm số lần nhỏ thuốc.
• Không dùng thuốc nhỏ mắt của người khác.
• Không tự mua thêm thuốc để điều trị triệu chứng mới.

Khi sử dụng nhiều loại thuốc nhỏ mắt, bệnh nhân nên hỏi rõ bác sĩ hoặc nhân viên y tế về thứ tự sử dụng và khoảng cách giữa các loại thuốc. Khi xuất hiện triệu chứng bất thường trong thời gian sử dụng thuốc, hãy trao đổi với bác sĩ để xác định nguyên nhân và hướng xử trí phù hợp.

Nếu bệnh nhân quốc tế gặp khó khăn khi đọc tên thuốc hoặc hướng dẫn bằng tiếng Việt, hãy yêu cầu cơ sở điều trị cung cấp hướng dẫn bằng tiếng Anh hoặc ngôn ngữ phù hợp trước khi rời Việt Nam.

Nguồn: Báo Sức khoẻ & Đời sống

10. Bảo vệ mắt trong thời gian hồi phục

Trong giai đoạn hậu phẫu, bệnh nhân cần hạn chế những hành động có thể gây tổn thương hoặc nhiễm bẩn cho mắt. Tùy loại phẫu thuật, bác sĩ có thể yêu cầu:

• Không dụi hoặc ấn vào mắt.
• Rửa tay trước khi nhỏ thuốc hoặc chạm gần vùng mắt.
• Sử dụng kính bảo vệ mắt khi được chỉ định.
• Tránh để nước hoặc chất bẩn tiếp xúc trực tiếp với mắt theo hướng dẫn của bác sĩ.
• Hạn chế các hoạt động thể chất mạnh trong thời gian được khuyến cáo.
• Không tự ý quay lại các hoạt động như bơi lội, xông hơi hoặc thể thao cho đến khi được phép.

Thời gian hạn chế mỗi hoạt động không giống nhau giữa các phương pháp phẫu thuật. Vì vậy, bệnh nhân nên hỏi rõ bác sĩ thay vì áp dụng một mốc thời gian chung cho tất cả trường hợp.